කණ්හ මූග පක්ඛ ජාතකය

කණ්හ මූග පක්ඛ ජාතකය

ඈත අතීතයේ, බරණැස් රජයේ, රජකම් කළේ බ්‍රහ්මදත්ත නම් මහරජෙකි. එතුමා ධර්මිෂ්ඨ, නුවණැති, සාධාරණ පාලනයක් ගෙන ගිය රජෙකු ලෙස ප්‍රසිද්ධ විය. එහෙත්, රජුගේ මනසෙහි එක්තරා දුක්ඛිත අඳුරක් තිබුණි. ඒ, ඔහුගේ භාර්යාව, රූමත් හා ගුණවන්ත වූ රජ බිසව, මාළිගාවට පැමිණි දා සිටම, කිසිදු හේතුවක් නොමැතිව, අඳුරු සිතකින් පසුවීමයි. රජුට ඇගේ මෙම හැසිරීම තේරුම් ගැනීමට නොහැකි විය. ඇය රජුට කිසිදු අඩුවක් නොකළ අතර, රාජෝපාචාර සෑම අතින්ම ඇය සම්පූර්ණ වූවාය. එහෙත්, ඇගේ මුහුණේ සිනහවක් දිස් වූයේ අතිශයින් කලාතුරකිනි. බොහෝ විට ඇය කල්පනාකාරීව, අඳුරු සිතුවිලි වල ගිලී සිටිනු රජු දුටුවේය.

දිනක්, රජු සිය රාජ සභාවේදී මේ පිළිබඳව සාකච්ඡා කළේය. ඇමතිවරු, අමාත්‍යවරු, සහ පණ්ඩිතයන් සියලු දෙනාම රජුට විවිධ උපදෙස් දුන්නද, කිසිවෙකුටත් රජ බිසවගේ සිතේ පවතින දුකෙහි හේතුව සොයා ගැනීමට නොහැකි විය. රජුගේ සිතේ දුක වැඩි විය. ඔහු සිය භාර්යාවට ආදරය කළ අතර, ඇගේ දුකට හේතුව දැන ගැනීමට දැඩි ආශාවක් ඇති විය.

“මගේ අමාත්‍යවරුනි,” රජු කනගාටුවෙන් පැවසුවේය. “මාගේ බිසවගේ සිතේ පවතින දුක මට තේරුම් ගත නොහැකිය. ඇයට කිසිදු අඩුවක් නැත. සියලු සැප සම්පත් ඇයට තිබේ. එසේ තිබියදීත්, ඇය මෙසේ දුකින් පසුවන්නේ මන්ද?”

එක් මහලු බමුණෙක්, නුවණැති, අත්දැකීම් බහුල, රජුගේ විශ්වාසය දිනාගත් පුද්ගලයෙකි. ඔහු ඉදිරියට පැමිණ රජුට මෙසේ කීය:

“මහරජාණෙනි, මාගේ අල්ප වූ නුවණින් සිතන්නට යෙදුණු විට, මෙයට හේතුවක් තිබිය හැකි යැයි සිතේ. සමහර විට, ඇය පෙර ජීවිතයකදී අත්විඳි දුක්ඛිත සිදුවීමක් ඇගේ සිතේ තැන්පත් වී තිබෙන්නට ඇත. එසේ නොවන්නේ නම්, ඇගේ නෑදෑ හිතවතුන් අතරින් යමෙකුගේ දුක ඇයට දැනී ඇත්නම්, එවිටත් ඇය මෙසේ දුක්විය හැකිය.”

රජුගේ මුහුණෙහි බලාපොරොත්තුවේ රේඛාවක් දිස් විය. “එසේනම්, ඒ රහස සොයාගැනීමට මට උපකාර කළ හැක්කේ කවුද?”

“මහරජාණෙනි, ඒ සඳහා අතිශයින්ම බලසම්පන්න, ඈත රටවල දේවල් පවා දකින, ඤාණ දෘෂ්ඨියක් ඇති යෝගියෙකුගේ සහාය ලබාගත යුතුය. එබඳු යෝගියෙක්, සමහර විට, මේ රහස හෙළිදරව් කරනු ඇත.”

රජු තීරණය කළේය. ඔහු සිය දක්ෂ දූතයන් ඈත ඈත රටවල් වලට යැව්වේ, එවැනි ඤාණ දෘෂ්ඨියක් ඇති යෝගියෙකු සොයාගෙන එන ලෙසය. බොහෝ කලකට පසු, යෝගියෙකු බරණැසට පැමිණියේය. ඔහු අතිශයින්ම සෘජු, සත්‍යවාදී, සහ ඤාණ සම්පන්න පුද්ගලයෙකි. රජු ඔහුට සිය දුක කියා සිටියේය.

“යෝගීවරය, මගේ බිසව, මාගේ ජීවිතයේ ආලෝකය, දිනෙන් දින දුකින් පසුවෙයි. ඇගේ සිතේ පවතින අඳුර මට තේරුම් ගත නොහැකිය. ඇයට කිසිදු අඩුවක් නැත. මාගේ ආදරය ඇයට ලැබේ. එසේ තිබියදීත්, ඇය මෙසේ දුකින් පසුවන්නේ මන්ද?”

යෝගියා, සිය දෑස් පියා, ගැඹුරින් භාවනා කළේය. ඔහු රජුගේ බිසවගේ පෙර ජීවිතය දෙස බැලුවේය. ඔහු දුටුවේ, බොහෝ කලකට පෙර, එක්තරා ගමක, එක්තරා කුඩා දරුවෙක් සිටි බවයි. ඒ දරුවාට, අතිශයින්ම ආදරණීය, කළු පැහැති, ඉතාමත් ලස්සන කුරුළු පැටවෙක් සිටියේය. ඔහු ඒ කුරුළු පැටවාට ‘කණ්හ මූග’ (කළු කුරුල්ලා) ලෙස නම් කර තිබුණේය. ඔහු ඒ කුරුළු පැටවාට කොතරම් ආදරය කළේද යත්, ඔහුට එය හැර වෙන කිසිවක් ගැන සිතීමට නොහැකි විය. ඔහු කුරුළු පැටවාට ආහාර ලබා දුන්නේය, ඔහුට ජලය දුන්නේය, ඔහුට ගීත ගයමින් සතුටු කළේය. ඔහු ඒ කුරුළු පැටවාගේ ලෝකය විය. ඔහුට වෙන කිසිදු මිතුරෙක් සිටියේ නැත. ඔහු සියල්ලම ඒ කුරුළු පැටවාට දුන්නේය.

එහෙත්, දෛවය ක්‍රියාත්මක විය. දිනක්, ඒ කුරුළු පැටවා, අවාසනාවකට මෙන්, රෝගාතුර විය. දරුවා, සිය ජීවිතයේ විශාලතම දුකට මුහුණ දුන්නේය. ඔහු ඈත ඈත රටවල් වලට ගොස්, කුරුළු පැටවා සුවපත් කරගැනීමට හැකි වෙද මහත්වරුන් සොයන්නට විය. එහෙත්, සියලු උත්සාහයන් අසාර්ථක විය. කුරුළු පැටවා, දරුවාගේ අතේම මිය ගියේය. ඒ මොහොතේ, දරුවාගේ ලෝකය බිඳ වැටුණි. ඔහු ඒ කුරුළු පැටවාගේ මළ සිරුර අතේ තබාගෙන, පැය ගණනක්, දවස් ගණනක්, සතියක් පුරා, අඬමින්, හඬා වැටෙමින් සිටියේය. ඔහුට කිසිදු ආහාරයක්, ජලයක්, හෝ විවේකයක් අවශ්‍ය නොවීය. ඔහු සිතුවේ, තමන්ගේ ජීවිතයේ සියලු අරුත නැති වී ගිය බවයි.

“මහරජාණෙනි,” යෝගියා පැවසුවේය. “බිසව, ඒ පෙර ජීවිතයේදී, ඒ දරුවා විය. ඇගේ නම ‘කණ්හ මූග පක්ඛ’ (කළු කුරුල්ලාගේ මිතුරා) විය. ඇගේ ජීවිතයේ තිබූ එකම සතුට, ඇගේ එකම ආදරය, ඒ කුරුළු පැටවා විය. ඔහුගේ අහිමි වීම ඇයට දරාගත නොහැකි දුකක් විය. එම දුක, ඇගේ සිතේ ගැඹුරින් තැන්පත් වී, මෙම ජීවිතයේදී පවා ඇයව පීඩාවට පත් කරයි. ඇයට සැබෑ සතුටක් දැනීමට නම්, ඇගේ සිතේ පවතින ඒ පැරණි දුකෙන් මිදිය යුතුය.”

රජු, යෝගියාගේ කතාව අසා, ඉතාමත් කනගාටු විය. ඔහුට සිය බිසව ගැන ඊටත් වඩා ආදරයක් ඇති විය. ඔහු යෝගියාගෙන් ඇසුවේය:

“යෝගීවරය, මට ඇගේ සිතේ පවතින මේ දුකෙන් මිදීමට මා කුමක් කළ යුතුද? මට ඇගේ සිනහව නැවත දැකීමට අවශ්‍යයි.”

“මහරජාණෙනි,” යෝගියා පැවසුවේය. “ඇයට සැබෑ සතුටක් ලබාදීමට නම්, ඇයට ඒ පැරණි දුක සිහිපත් කරමින්, ඒ පිළිබඳව ධර්මය අවබෝධ කරදිය යුතුය. ඇයට, ඒ පෙර ජීවිතයේදී, ඇගේ ආදරණීය කුරුළු පැටවාට සිදු වූයේ කුමක්දැයි, ඇය විසින්ම දුටු ලෙස, සිහිපත් කරවිය යුතුය. එවිට, ඇගේ සිතේ පවතින ඒ දුක, ඤාණාලෝකයෙන් යටපත් වනු ඇත. ඇය, ඒ සිදුවීම, මරණීය, අනිත්‍ය ස්වභාවය, යන ධර්මයන් සමඟ සම්බන්ධ කර බැලීමට පටන් ගනී. එවිට, ඇගේ සිත නිදහස් වනු ඇත.”

රජු, යෝගියාගේ උපදෙස් පිළිගත්තේය. ඔහු රජ බිසව කැඳවා, සියලු විස්තර, සියලු සිදුවීම්, සියලු ධර්මතාවයන්, ඇගේ පෙර ජීවිතයේ සිදුවීම් සමඟ සම්බන්ධ කරමින්, ඉතාමත් කරුණාවෙන්, ඉවසීමෙන්, සහ ඤාණයෙන් යුතුව පැහැදිලි කළේය. ඔහු ඇයට පැවසුවේ, ඒ කුරුළු පැටවාගේ ජීවිතය, අනිත්‍ය වූ, දුක්ඛිත, සහ අනත්ත වූ ස්වභාවයකින් යුක්ත බවයි. ඔහු පැවසුවේ, සියලු සත්වයින්ට මරණයට පත් වීමට සිදුවන බවයි. ඔහු පැවසුවේ, ආදරය, බැඳීම, යනු සදාකාලික නොවන බවයි.

රජ බිසව, රජුගේ කතාව අසා, සියල්ල තේරුම් ගත්තාය. ඇගේ සිතේ පවතින අඳුර, ඤාණාලෝකයෙන් දුරුව ගියාය. ඇය දුටුවේ, ඇගේ දුකට හේතුව, ඇගේම පෙර ජීවිතයේ පැවති අන්ධ බැඳීම සහ අත්හැරීමට නොහැකි වීම බවයි. ඇය, ඒ කුරුළු පැටවාගේ මරණය, ධර්මතාවයන් සමඟ සම්බන්ධ කර, සියලු සත්වයින්ගේ දුක තේරුම් ගත්තාය.

ඇගේ මුහුණෙහි, සති ගණනාවකට පසු, සිනහවක් දිස් විය. ඒ සිනහව, ගැඹුරු, සත්‍ය, සහ සුවපත් වූ සිනහවකි. රජු, සිය භාර්යාවගේ සිනහව දැක, අතිශයින්ම සතුටු විය. ඔහු යෝගියාට ස්තුති කළේය. යෝගියා, රජුට, බිසවට, ආශිර්වාද කර, සිය මාර්ගයේ ගියේය.

ඒ දා සිට, රජ බිසව, සතුටින්, ඤාණයෙන්, සහ ධර්මයෙන් යුතුව ජීවත් වූවාය. ඇය, සිය රාජකාරි, සිය අභිමානය, සිය ආදරය, සියල්ල ධර්මයට අනුකූලව ඉටු කළාය. ඇගේ සිත, ඒ පැරණි දුකින් නිදහස් වී, සැබෑ සතුට, සාමය, සහ ඤාණය අත්විඳින්නට විය.

කෙටි සාරාංශය:

බෝසත් රජ්ජුරුවෝ, සිය රාජ බිසවගේ දුකට හේතුව වූ පෙර ජීවිතයේ අන්ධ බැඳීම, ඤාණයෙන් අවබෝධ කර, ඇයට ධර්මය දේශනා කොට, සුවපත් කළහ. මෙය, ආදරය, අහිමි වීම, සහ ධර්මය අවබෝධ කිරීමේ වැදගත්කම පිළිබඳ කතාවකි.

ධර්මය පිළිබඳ අවබෝධය, අන්ධ බැඳීම් වලින් මිදීමට උපකාරී වන අතර, සැබෑ සතුට සහ සාමය ලබා දෙයි.

බෝසත්හු ඤාණ බෝධි, කරුණා බෝධි, සහ ධර්ම දේශනා බෝධි යන බාරම්පණු බිසවට දේශනා කොට බේරා දුන්හ.